Tekstaro de Esperanto

Bonvenon al la “Tekstaro de Esperanto”, projekto iniciatita kaj financata de “Esperantic Studies Foundation”

La serĉilo funkcias nur kun moderna TTT-legilo, kaj kun ŝaltita Javaskripto.

Priskribo de la projekto

En 2002 “Esperantic Studies Foundation”, ESF, iniciatis projekton por starigi elektronikan lingvosciencan tekstaron (korpuson) de Esperanto. ESF kontraktis kun Bertilo Wennergren por plani kaj efektivigi la unuan projektofazon, kiu pretiĝis fine de Aprilo 2003. Helpis al Bertilo Wennergren “Korpusa Konsila Komitato” konsistanta el Ilona Koutny, Jouko Lindstedt, Carlo Minnaja kaj Chris Gledhill.

La unua fazo koncentriĝis je kolektado kaj unuecigado de tiaj tekstoj, kiuj jam ekzistas en ia elektronika formo, precipe gravaj tekstoj Zamenhofaj kaj aliaj klasikaĵoj. Bertilo Wennergren elektis, prilaboris, normaligis kaj markis la tekstojn per la XML-a marklingvo TEI (Text Encoding Initiative).

En Oktobro 2003 komenciĝis la dua fazo de la Tekstarprojekto. ESF kontraktis denove kun Bertilo Wennergren por plivastigi la Tekstaron. Al la Konsila Komitato aliĝis Mauro La Torre.

En Marto 2017 komenciĝis tria fazo de la projekto. ESF faris novan interkonsenton kun Bertilo Wennergren por aldoni pli da Zamenhofaj tekstoj fruktuzante precipe la skanitajn tekstojn alireblajn ĉe la Aŭstra Nacia Biblioteko. Krome la serĉilo estis reprogramita kaj modernigita.

En Septembro 2017 komenciĝis kvara fazo de la projekto. ESF faris novan interkonsenton kun Bertilo Wennergren por aldoni pli da tekstoj ne-Zamenhofaj precipe el la periodo post la Dua mondmilito.

La tekstomaso nun (en Novembro 2017) ampleksas 5.136.073 da vortoj.

Esploristoj, kiuj volas alimaniere utiligi la tekstaron, povas elŝuti la tekstaron (krom la protektitaj tekstoj) kaj prilabori ĝin laŭ siaj celoj kaj bezonoj. Rimarku, ke la elŝutaĵo enhavas nur XML-ajn dosierojn kaj DTD-dosieron, ne la ĉi-tiean serĉilon.

Legu pli detale pri la tekstomarkado per TEI.

Legu novaĵojn pri la Tekstaro.

Retumiloj

La serĉilo funkcias plej bone en modernaj TTT-legiloj. Mi testis ĝin kun ĝisdataj versioj de la legiloj Chrome por ordinaraj komputiloj, Chrome por Androidaj komputiloj (poŝtelefonoj, tabuletoj k.s.), Fajrovulpo kaj Microsoft Edge. Oni raportis al mi, ke ĝi funkcias ankaŭ en Microsoft Explorer 11. Kelketaj neesencaj funkcioj ne estas haveblaj, se vi uzas tuŝekranon.

La serĉilo funkcias nur se Javaskripto estas aktivigita en la TTT-legilo.

Kiel uzi la serĉilon?

La serĉilo troviĝas en la serĉilopaĝo.

En la supra tekstokampo post la titolo “Serĉi” vi povas enskribi tekstopecon serĉotan. Kiam vi aktivigas la butonon “Ekserĉi” (aŭ simple premas la enigo-klavon), la serĉoprogramo trairas ĉiujn elektitajn tekstojn, kaj montras al vi la rezultajn trovojn kun iom da kunteksto. La rezulto estas montrata en aparta “folio”.

En serĉesprimoj vi povas uzi diversajn specialajn kodaĵojn. Legu pli detale pri tiuj specialaj serĉosimboloj.

Esperantajn literojn vi povas tajpi rekte (Unikode) aŭ per X-surogatoj: cx, gx... ux. Vi ankaŭ povas miksi rektan kaj X-surogatan skribojn.

Se vi volas uzi samtempe pli ol unu serĉesprimon, vi povas aldoni pliajn tekstokampojn per la pluso-butono maldekstre de la vorto “Serĉesprimo”. Kiam estas pli ol unu serĉesprimo, aperas ankaŭ minuso-butono, per kiu vi povas forigi la lastan el la serĉesprimoj. Ankaŭ eblas fermi serĉesprimon per aparta ferma “×”-simbolo en ties supra dekstra angulo. Se fermado pere de la ferma “×”-simbolo malbone funkcias (tio povas okazi, se vi uzas tuŝekranon), vi alternative povas fermi serĉesprimon per longa premado (musa aŭ tuŝa) sur la tekstokampo. La unua serĉesprima tekstokampo tamen ne estas forigebla. Vi povas ŝanĝi la larĝecon de ĉiu tia tekstokampo per tirado de ties dekstra rando (sed tio plej verŝajne ne funkcias se vi uzas tuŝekranon). Ĉiu serĉesprimo estas aparte traktata kaj la serĉorezulto estas montrata en aparta folio. Vidu tamen ĉi-poste ĉe “Kunigi serĉojn”.

Per la suba falmenua elektilo vi povas elekti, ke la serĉo inkluzivu ankaŭ ne-Esperantan (“fremdan”) tekston (“Inkluzivi ankaŭ fremdaĵojn”), aŭ ke serĉo ignoru ĉiujn trafojn, kiuj aperas ene de fremdaĵoj, aŭ kiuj enhavas fremdaĵojn ene de si (“Ignori trafojn en/kun fremdaĵoj”). Ignorado de fremdaĵoj tamen funkcias nur por fremdaĵoj, kiuj estas eksplicite markitaj kiel tiaj en la Tekstaro. Multaj fremdaj vortoj bedaŭrinde ankoraŭ ne estas tiel markitaj. Normale vi kredeble volas, ke fremdaĵoj estu ignorataj.

Poste vi povas elekti kiom da signoj estu montrataj por ĉiu trafo (baza elekto: 100 signoj). Prezentiĝas kune kun ĉiu trafo la kunteksto antaŭa kaj posta, kaj tiu tuto ampleksos (proksimume) tiom da signoj, kiom vi elektos. La maksimumo estas 200 signoj (kaj la minimumo estas 10 signoj). La montrota kunteksto tamen ĉiam limiĝas al la koncerna alineo (aŭ alinesimila tekstoparto).

Per la sekva elektilo vi povas elekti la maksimuman nombron da trafoj, kiujn la serĉilo montru. La maksimumo estas 1000 trafoj.

Per la elektilo “Daŭrigi” vi povas elekti, ĉu daŭrigi la serĉon ankaŭ post atingo de la maksimumo da montrotaj trafoj. Se vi elektas, ke la serĉo pludaŭru, tiam post atingo de la maksimumo, la serĉilo raportas nur la nombron da trafoj, sed ne la efektivajn trafojn.

Per la elektilo “Atenti usklecon”, vi povas indiki, ĉu la serĉo atentu la diferencon inter majuskloj kaj minuskloj. Serĉado, kiu ne atentas pri uskleco, povas esti iom malpli rapida. Vidu ĉi-poste ĉe la specialaj simboloj | kaj [] alternativajn metodojn por serĉi kaj minusklojn kaj majusklojn.

Per la elektilo “Kunigi serĉojn” vi povas elekti, ke pluraj serĉesprimoj estu montrataj kune kiel unu serĉon. Normale, se oni enskribas pli ol unu serĉesprimon, ĉiu esprimo estas traktata aparte kaj montrata en aparta folio. En la malnova versio de la serĉilo, antaŭ Junio 2017, pluraj serĉesprimoj ĉiam estis kunigitaj en unu serĉon.

Poste sekvas ses butonoj:

Post la butonoj aperas la nomoj de ĉiuj tekstoj de la Tekstaro kun po unu elektilo, kiun vi povas ŝalti aŭ malŝalti per musa alklako. Ankaŭ eblas simple alklaki la nomon de la teksto por ĝin elekti aŭ malelekti. La tekstoj estas ordigitaj laŭ la jaro, kiam la esperanta teksto estis kreita (verke aŭ traduke).

Se vi elektas unu tekston, kaj poste elektas duan tekston tenante samtempe majuskligan klavon de la klavaro, tiam tiuj du tekstoj kaj ankaŭ ĉiuj tekstoj inter ili estos elektitaj. Simile eblas malelekti tutan vicon da tekstoj per teno de majuskliga klavo: Unue malelektu unu tekston. Poste malelektu alian tenante majuskligan klavon. (Tiu ĉi funkcio ne estas havebla, se vi ne havas klavaron kun majuskliga klavo, ekz. se vi uzas poŝtelefonon.)

Se vi preferas, vi povas anstataŭe elekti tekstojn laŭ jaro per la la perioda elektilo, kiu troviĝas inter “Montri informojn” kaj “Klarigoj kaj helpo”. Unue necesas aktivigi la periodan elektilon per la aktivigilo ĉe ties dekstra flanko. Poste vi povas enskribi komencan kaj finan jaron de la dezirata periodo. Rimarku, ke aliaj manieroj elekti tekstojn ne funkcias, kiam la perioda elektilo estas aktiva. Vi povas ĉiam ajn malaktivigi ĝin, kaj plu prilabori la elektojn en la ordinara maniero.

Maldekstre de ĉiu tekstoelektilo estas litero M. Se vi ĝin alklakas, aperas ligilo al HTML-a prezento de la tuta koncerna teksto, kaj alia ligilo al prezento de la baza XML-kodo de la tuta koncerna teksto.

Se vi musumas sur la nomo de teksto, la TTT-legilo montras detalajn informojn pri la koncerna teksto.

Ĉiuj elektoj, kiujn vi faras en la serĉila interfaco, estas memorataj (se via TTT-legilo estas agordita por akcepti tian memoradon). Kiam vi revenas al la serĉilo, reaperas aŭtomate ĉiuj elektoj, kiuj estis validaj, kiam vi laste vizitis la serĉilon.

Montrado de serĉorezultoj

La rezultoj de ĉiu serĉo aperas en aparta folio. Supre de la fenestro aperas langetoj, per kiuj vi povas elekti, kiun folion rigardi. Estas unu folio por la serĉilo mem, kaj poste po unu folio por ĉiu serĉorezulto. Aldone povas aperi ankaŭ folioj, kiuj montras tutajn tekstojn aŭ partojn de tekstoj. Ĉiun folion (krom tiu de la serĉilo) vi povas fermi per tiucela fermilo (kun la signo “×” en la koncerna langeto).

Se vi volas fermi samtempe ĉiujn foliojn (krom tiu de la serĉilo), estas aparta tiucela fermilo, ×, dekstre de la langetoj.

Ĉiu fermita serĉofolio estas aparte konservata en memoro, kaj povas esti remalfermita laŭbezone. En la serĉilofolio apud “Klarigoj kaj helpo” aperas listo de ĉiuj fermitaj kaj restarigeblaj folioj. Vi povas elekti unu el ili, kaj tiel restarigi ĝin (kune kun ĉiuj tekstofolioj, kiuj apartenis al ĝi antaŭ ol ĝi estis fermita). Fine de la listo aperas ankaŭ la eblo “Restarigi ĉiujn”. Kiam vi revenas al la Tekstaro, ĉiuj laste malfermitaj serĉofolioj (sed ne la tekstofolioj) estas tie haveblaj por restarigado (se via TTT-legilo akceptas la statokonservadon). Konserviĝas tamen ĉiam nur maksimume 30 serĉofolioj (la 30 laste fermitaj).

Kiam nova serĉofolio malfermiĝas, aperas tie la serĉorezultoj. Se vi elektis pli ol unu tekston, la rezultoj montriĝas iom post iom. Vi povas en ajna momento interrompi la serĉadon per alklakado de la “Fini”-butono. Dum la serĉo daŭras, vi eĉ povas ŝanĝi al alia folio. La daŭranta serĉo ne interrompiĝas. Vi eĉ povas iri al la serĉilo, kaj tie komenci novan serĉon, kiu malfermiĝos en aparta folio. Pluraj serĉofolioj povas labori samtempe.

En serĉofolio ĉiu trafo estos montrata en aparta linio kun iom da teksto antaŭ la trafo, kaj iom da teksto post ĝi. La trafo mem estas aparte markita. Se vi alklakas la trafotekston, aperas la tuta koncerna alineo (aŭ alia alinesimila tekstoparto). Tie ĉiu trafo estas markita flave. (La alineo devas esti aparte elŝutata el la servilo, kio povas eble daŭri iomete.) Post la alineo aperas butono por vidi ankoraŭ pli da kunteksto. Se vi alklakas tian butonon, malfermiĝas la koncerna teksto en aparta folio. Se la teksto estas tre longa, montriĝas tamen nur parto de ĝi. Iafoje temas pri tre grandaj partoj, alifoje temas pri mallonga eltiraĵo, depende de la strukturo kaj karaktero de la koncerna teksto. Se montriĝas nur parto de la teksto, estas tamen en tiu tekstofolio aparta butono por malfermi la tutan tekston en aparta fenestro (aŭ aparta folio de via TTT-legilo). Se la teksto estas ekstreme granda, vi tiam tamen ricevas anstataŭe liston de ligiloj al ĉiuj partoj de la teksto.

En serĉo-folio kun jam plenumita serĉo aperas butono nomata “Ŝanĝi” supre maldekstre. Se vi alklakas tiun butonon, aperas la serĉilo kun la serĉoparametroj kaj teksto-elektoj de tiu serĉo, por ke vi povu reprilabori tiujn elektojn, kaj eble fari novan similan serĉon (kiu aperos en nova serĉo-folio). Vi povas uzi tiun butonon ankaŭ por rekontroli, kiuj tekstoj estas elektitaj por la koncerna serĉo.

Se vi volas haltigi ĉiujn daŭrantajn serĉojn, vi povas alklaki la krisignon, !, kiu troviĝas dekstre de la langetoj (apud la ×-simbolo por fermi ĉiujn foliojn).

Protektitaj tekstoj

Iuj tekstoj en la Tekstaro ne rajtas esti plene montrataj pro kopirajtaj kialoj. Vi povas tiujn tekstojn plene priserĉi, sed vi ne povas ilin plene legi ĉi tie. Se vi elektas tian tekston por montrado vi ricevas nur la bibliografiajn informojn pri la teksto.

Tia protekto de teksto estas montrata per krisigno ! (anstataŭ “M”) en la serĉopaĝo.

La Tekstaro de Esperanto ekzistas dank’ al subteno de ESF.
Donacu al ESF kaj subtenu indajn projektojn, kiel la Tekstaro!
ESF - Por lingva justeco en multkultura mondo - ekde 1968